نام محصول : کتاب دستورالعمل زراعت چای

نویسنده : حاجی محمد میرزا کاشف السلطنه

نزدیک به یکصد سال پیش کشاورزان منطقه شمال کشورمان در تدارک کشت محصول کشاورزی بودند که با مسافری ایرانی که از سفر هندوستان برگشته بود روبرو شدند. این مردم باصفا، که به میهمان نوازی و ساده دلی شهره آفاقند، مقدمش را گرامی داشتند.

آن مسافر باکمال ارمغانی را که با هزاران مشقت و تلاش از سفر دور و دراز در میان خویش داشت، بر خوان سبزینه مردمان آن سامان نهاد که تا به امروز چشمه معاش پنجاه هزار خانوار آن دیار است.
آن مسافر نامی، حاجی محمد میرزا کاشف السلطنه بود که بعدها مشهور به «چایکار» شد.
کتابی که اکنون پیش روی شماست، سرگذشت زندگی او و داستان آوردن چای از هندوستان به ایران، و در واقع بنیان اقتصادی چای در ایران است.

شاید تاکنون چای نوشان ایرانی، مخصوصا کشاورزان چایکار، از اسلاف خویش و در رسانه های گروهی آگاهیهایی در زمینه تاریخچه چای و شخص کاشف السلطنه شنیده و یا خوانده باشند

کاشف السلطنه در ۱۳۲۲ ق به عنوان کاردار دولت ایران به سفارت ایران در پاریس اعزام شد. پس از بازگشت به کشور از سوی نخستین دوره مجلس شورای ملی مأمور تأسیس بلدیه به سبک جدید برای تهران شد.

از جمله فعالیتهای او در شهرداری، نامگذاری خیابانها و کوچه های تهران، شماره گذاری منازل، روشنایی خیابانها با چراغ برق و برخی کارهای دیگر بود. وی پس از یک سال و اندی از این شغل استعفا داد و به وزارت خارجه بازگشت.

چند سالی در سفر بود تا اینکه پس از بازگشت در کابینه دوم سپهسالار به سمت معاون رئیس الوزراء منصوب شده با روی کار آمدن رضاخان به ریاست سازمان چای کشور رسید. از این به بعد کاشف السلطنه یکسره به کار چای و چایکاری پرداخت.

او مقادیری بذر چای، ماشین آلات کشاورزی و تعدادی کارشناس متخصص از چین وارد کرد و تحولی در صنعت چای کشور ایجاد نمود.

در ۱۳۰۷ ش هنگام بازگشت از هندوستان که برای خرید بذر و ماشین آلات چای به آنجا رفته بود، در راه تهران در اثر تصادف درگذشت.

جنازه او بنا به وصیتش در تپه های چای لاهیجان دفن شد که اکنون آرامگاهش به موزه چای تبدیل شده است.

بنای موزه تاریخ چای اسکلتی از بتون و سنگ تیشه است که در زیربنایی به مساحت ۵۱۲ متر مربع در انتهای خیابان کاشف شرقی لاهیجان و در دوطبقه واقع شده و در کنار برج، آرامگاه کاشف السلطنه بنا شده است.

این مقبره در حال حاضر یکی از دیدنی های شهر لاهیجان است که در کنار موزه تاریخ چای قرار دارد. این موزه در سال ۱۳۷۵ به همت سازمان میراث فرهنگی با شماره ۱۷۶۹ به ثبت رسیده است.