شاه سیاه پوشان
کتاب شاه سیاه پوشان نام رمانی نوشتهٔ هوشنگ گلشیری، نویسندهٔ معاصر ایرانی است.
شاه سیاه پوشان در ابتدا به دلیل مسائل امنیتی با نام نویسنده ٔدیگری منتشر شد و غیررسمی منسوب به گلشیری بود ولی بعدتر به نام خود او انتشار یافت.
کتاب شاه سیاه پوشان پیش از انتشار به زبان فارسی، در سال ۱۳۷۴ (۱۹۹۵ میلادی) در امریکا به زبان انگلیسی با نام مستعار منوچهر ایرانی و با ترجمه ٔعباس میلانی و نیز به زبان آلمانی انتشار یافت.
این نام گویا در آن زمان بر اساس توافقی بین نویسندگان معترض برای آثاری که ممکن بود دردسرهای جدی برای شان ایجاد کند، به طور مشترک به کار گرفته می شد.
پس از درگذشت هوشنگ گلشیری، نشر باران در سوئد برای نخستین بار در سال ۱۳۸۰ (۲۰۰۱ میلادی) نسخهٔ فارسی این کتاب را با نام واقعی نویسنده منتشر کرد. طرح روی جلد این چاپ کتاب اثر طاهر جام برسنگ است.
نظامی در هفت پیکر، به گونه ای نمادین اندیشه های مذهبی و مشکلات سیاسی و اجتماعی زمـان خـویش را از زبـان شخصیّتهای قصّه بازگو میکند. بهرام شاه ایران شب نشینی های خود را از روز شنبه در گنبد سیاه آغاز میکند و هر شـب هفته که مربوط به یک سیاره است، در زیر یک گنبد میهمان شهدختی از بانوان هفت اقلیم است. سـرانجام روز آدینـه بـه گنبد سفید میرود که به ستاره سعد منسوب است و در اختیاردرستی شاهزاده سـپیدپوش ایـران اسـت. ایـن شـاهدخت، افسانهای برای اونقل میکند که پیام آن پیروی از عقل و درایت است، و تأکید میکند که پاکدامنی بر هوس بازی و نفس پرستی برتری دارد. بدین ترتیب بنابر روایت نظامی، بهرامِ گورِ ّعیاش و باده گسار پس از گذر از مراحل هفت گانه سلوک در اثر برخوردار شدن از فرهنگ اصیل ایرانی متحوّل میشود و مانند کیخسرو پادشاه آرمانی شاهنامه، به جاودانگی می پیوندد.شاه سیاهپوشان روایت چند ماه از زندانی شدن یک نویسنده در دست عناصر انقلابی است. در همان مدت راوی یا نویسنده روشنفکر داستان با در هم آمیختن روایتهای کهن ایرانـی بـه بیـان درد و رنـج و تبـاهی چریـکهـا و مبـارزان سیاسـی میپردازد. در حکایتها و افسانه ها زمان معنایی دیگر دارد. در شاه سیاهپوشان که یکی از افسانه های هفت پیکـر نظـامی بـا فضای واقعی زمستان ۱۳۶۱ درهم می آمیزد و زمان شتاب ندارد، رو به جلو نمیرود بلکه حرکتیدورانی داشته. زمانبعدی دیگر دارد. سرمد نوزده ساله عمری به قدمت تاریخ و حکایات دارد. بر پایه ژرار ژنت که هر متنی از مـتن یـا متـون پیشـین فراهم آمده پس هوشنگ گلشیری شاه سیاه پوشان با برداشتی مدرن از متن کهن هفت پیکر نظامی آفریده است.
